Forum Wizja Rozwoju

Podczas właśnie zakończonego Forum Wizja Rozwoju w Gdyni gorąco dyskutowano o dynamice wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną i moc. W ostatnich latach zapotrzebowanie rosło, ale czy ten trend się utrzyma?

Podczas dyskusji panelowej Paweł Skowroński, prezes SAG Elbud Kraków, zauważył, że dynamika w ostatnich latach była bardzo wysoka – popyt na energię wzrastał o 1,2% rok do roku. Z kolei Maciej Przybylski, zastępca dyrektora Departamentu Rozwoju Systemu PSE, wskazywał na szybki przyrost zapotrzebowania na moc w sezonie letnim w Krajowym Systemie Energetycznym. Czy jednak można w prosty sposób ekstrapolować ten trend na kolejne lata?

Źródła wzrostu

Lata 2015-17 charakteryzowały się stabilizacją cen energii elektrycznej na rynku hurtowym. Jednocześnie gospodarka rozwijała się w bardzo szybkim tempie 4-5% rocznie. Te dwa czynniki mają kluczowy wpływ na popyt na energię. W ekonomii prawo popytu wiąże popyt na dane dobro z jego ceną oraz dochodem nabywców. Energia elektryczna jest dobrem niezbędnym (z ang. necessity), co przekłada się na niską elastyczność cenową popytu (czyli reakcją popytu na zmianę ceny). Z drugiej strony – w skali całej gospodarki – wzrost zużycia energii jest ściśle związany z wzrostem PKB.

Gdy ceny wzrosną

Przyjmijmy, że w kolejnych latach PKB zachowa wysoką dynamikę wzrostu, czyli będzie rosnąć o 4% rocznie. Przełoży się to na wzrost zapotrzebowania na energię o 1% rocznie (skoro przy wzroście PKB 5% rocznie zapotrzebowanie rosło o 1,2%). Tym razem jednak, inaczej niż w poprzednich latach, odbiorcy (przynajmniej średnie i duże przedsiębiorstwa) odczują silny wzrost cen, o ok. 60%. Przy założeniu, że elastyczność cenowa wynosi 0,1 (czyli przy wzroście cen o 1%, popyt spada o 0,1%), należy się spodziewać spadku popytu na energię o 6%. Przy czym nie można wykluczyć, że część odbiorców, zużywająca ok. połowy wolumenu energii, nadal będzie objęta mechanizmem stabilizacji cen. W odniesieniu do całej gospodarki należy zatem spodziewać się spadku popytu na poziomie 3%.

Czas oszczędzać

Ta reakcja popytu nie nastąpi z dnia na dzień, raczej w perspektywie średniookresowej: 1-3 lat. Odbiorcy muszą się dostosować. Kiedy dane dobro drożeje, jego nabywcy szukają substytutów (własne instalacje) lub redukują zużycie (energooszczędność). Gdy ceny energii były bardzo niskie, wiele z tych działań się nie opłacało. Teraz to się zmienia – ceny energii gwałtownie rosną.

Nowa opłata

Efekt cenowy zostanie wzmocniony nałożeniem na odbiorców opłaty mocowej. Od 1 października 2020 roku  trzeba będzie płacić 60-80 zł za każdą MWh zużywaną w szczycie.

Tanie PV

Równolegle obserwujemy silny trend spadkowy w cenach elektrowni słonecznych (spadek o 15% od końca 2017 roku). Dodatkowo, rząd zakwalifikował przedsiębiorców do kategorii prosumentów.  W przypadku wprowadzania do sieci energii odnawialnej z własnych instalacji (głównie fotowoltaicznych) do 50 kW (w odniesieniu do każdego punktu poboru energii) będą mogli oni korzystać z bardzo atrakcyjnego systemu rozliczeń w postaci tzw. opustów.

Rekordy już były

A jak to się ma do zapotrzebowania na moc w Krajowym Systemie Energetycznym? Wszystko wskazuje na to, że odnotowane w czerwcu rekordowe letnie obciążenie systemu, nie zostanie pobite w kolejnych latach. Reakcja odbiorców energii znajdzie wyraz w gwałtownym przyroście mocy w małych elektrowniach słonecznych (instalacjach fotowoltaicznych). Szacuje się, że w tym roku powstanie 1 GW nowych mocy w elektrowniach słonecznych (wobec 0,5 GW na koniec poprzedniego roku). Ta wysoka dynamika utrzyma się, a w mojej opinii nawet wzrośnie w kolejnych latach. Do końca 2022 roku łączna moc elektrowni słonecznych osiągnie poziom 6 GW.

Klima zasilana słońcem

Podczas fal takich upałów, jakie doskwierają nam w ostatnich dniach, nie będziemy obserwować zwiększenia obciążenia KSE, ponieważ dodatkowa moc niezbędna do zasilania klimatyzacji i urządzeń chłodzących będzie z nadwyżką kompensowana przez bardzo dużą podaż mocy z mikroinstalacji fotowoltaicznych pracujących u odbiorców końcowych.

Dr Jan Rączka
Prezes Alternator sp. z o.o.

Forum Wizja Rozwoju odbywało się w Gdyni od 24 do 25 czerwca 2019 roku. Dr Jan Rączka był moderatorem panelu Rynek mocy i energii – ich oddziaływanie na ceny końcowe energii